In het praatprogramma ‘Pauw, De Wit & Moggré’ spreekt Bas Erlings zich openlijk uit voor het verbieden van FvD: “Je moet uiteindelijk zo’n partij uit het spel halen. Zorgen dat zij niet mee kunnen doen.”
Bas Erlings: “Het gaat om het normaliseren van extreemrechts. Je hebt naar buiten toe een redelijke façade, en daardoor krijg je veel stemmen, sleur je mensen mee. Maar je eigenlijke agenda is juist de democratie omverwerpen en dat extreemrechtse gedachtengoed groot maken.
En daar zijn we als democratie niet erg tegen opgewassen. Die bestaat natuurlijk al 150 of 200 jaar en die gaat er eigenlijk van uit dat mensen te goeder trouw zijn, dat ze er zitten om het beste voor het land te regelen. En mensen die zo oprecht aan de achterkant bezig zijn om de boel kapot te maken.
Onze huidige regels kunnen daar niet zoveel, maar we moeten er wel wat mee. Je moet uiteindelijk zo’n partij uit het spel halen. Zorgen dat zij niet mee kunnen doen, want ze worden steeds groter. Het lukt ze ook om veel mensen aan zich te binden en uiteindelijk maken ze de boel kapot. Maar tegen de tijd dat je kan ingrijpen is het eigenlijk al te laat.”
Het is interessant om deze uitspraken te onderzoeken, waarbij het de beste methode is om ze inhoudelijk van repliek te dienen.
Allereerst is het zo dat in een democratie, de kiezer zélf uiteindelijk de hoogste autoriteit is – de bron van soevereiniteit. De kiezer leest verschillende verkiezingsprogramma’s, luistert naar diverse sprekers, en oordeelt vervolgens wie het beste in staat is om hem/haar te vertegenwoordigen. Dat is het grondbeginsel, het uitgangspunt van democratie.
Dus eigenlijk zegt Bas Erlings: “de kiezer is vrij om alle informatie van het politiek landschap tot zich te nemen en een keuze te maken bij het stemmen. Maar als de uitkomst mij niet bevalt, dan besluit ik met terugwerkende kracht dat de hoogste autoriteit tóch niet bij de kiezer ligt, maar bij iets anders, waar ik het persoonlijk meer mee eens ben.”
Frustraties over het huidige systeem
Erlings zou kunnen zeggen: mensen stemmen op politici waarvan ze vinden dat die hen vertegenwoordigen, ze kiezen op representativiteit. Eigenlijk stem je op Kamerleden en niet op een regering. De Kamer oefent de macht uit door de regering te controleren. Dat is het mandaat dat de kiezer de Kamerleden geeft. Eigenlijk is het gek dat we tegelijk op politici stemmen om de macht te controleren (controlerende taak) én om de macht te vormen en uit te oefenen (kabinetsformatie).
Echter, dit is eerder een argument tégen hoe het politiek bestel van Nederland werkt, als zodanig. Je kunt zeggen dat die tegenstrijdige, troebele opzet per definitie leidt tot frustratie. En dus ook tot afzetten tégen het systeem en uiteindelijk tot het onttakelen van het systeem. Maar dat is alsnog geen reden om partijen te boycotten waarmee je het oneens bent. Het is hooguit een reden beter je best te doen om de legitimerende theorie achter de rechtstaat en het mechanisme dat de macht controleert, meer in lijn te brengen met hoe de politieke macht in de praktijk functioneert.
Hervormen kiesstelsel
Je zou veel van deze frustraties kunnen ondervangen door bijvoorbeeld een premier direct te kiezen, door bij een verkiezing twee stemmen uit te brengen: één op een Kamerlid met een controlerend individueel mandaat, en één op een partij waarvan je meent dat deze aan de regering zou moeten deelnemen. Of direct stemmen op burgemeesters, volksreferenda – dat dwingt kiezers om zich dieper in onderwerpen in te lezen, en zou in die zin de gezondheid van democratie en burgerschap slechts ten goede komen. Forum voor Democratie heeft veel dergelijke standpunten, het wijzigen van het kiesstelsel om burgers meer democratisch te emanciperen, opgenomen in het eigen verkiezingsprogramma.
En zo komen we dus op wat meer raakt aan het werkelijke probleem: het feit dat middenpartijen elkaar de hand boven het hoofd houden, naar elkaar toe kruipen, in hun streven om zo de flanken geen zuurstof te geven. Er is een serieus en ernstig gebrek aan democratisch zelfreinigend vermogen, omdat de middenpartijen steevast het statement maken dat elkaar beschermen belangrijker is dan volledige transparantie. Zij offeren dit zelfreinigende vermogen op in de hoop om de flanken geen wind in de zeilen te geven.
Op lange termijn groeien de flanken hierdoor, en dat is waar we nu zijn aangekomen. Eerst won FvD de Provinciale Statenverkiezingen, toen won BBB diezelfde verkiezingen, toen won de PVV de Tweede Kamerverkiezingen. Inmiddels is FvD een grote partij met veel zetels en veel leden. Het antwoord van mensen als Erlings hierop is om maar verder te censureren, te onderdrukken. Terwijl we het over een veenbrand hebben die al smeult sinds Pim Fortuyn, en die steeds maar dieper de grond in wordt gedrukt in plaats van geadresseerd en serieus genomen. Democratisch zelfreinigend vermogen is letterlijk onmogelijk op deze manier!
Voorbeelden van falende democratische controle
Neem nu deze voorbeelden: de verdwenen staatsgeheimen op Rutte’s Nokia, die volgens de wet hadden moeten worden bewaard, waar nooit écht opheldering/verantwoording over is gekomen. Jaap van Dissel van het OMT die in coronatijd bleek te zijn aangestuurd door het ministerie, terwijl het ministerie verkondigde slechts de ‘objectieve’ wetenschappelijke ‘consensus’ te volgen.
Kamerleden van de mainstream partijen die weglopen uit het parlement, om maar niet te hoeven stemmen over het ophogen van zorgsalarissen. De Klimaatwet was de inzet van de Provinciale Statenverkiezingen van 2019, maar de oude senaat ramde de Klimaatwet erdoor één dag voordat de nieuwe senaat kon worden geïnstalleerd.
VVD werd gekozen op een programma dat streng was over immigratie, stemde toch vóór het Marrakesh-Pact. Hugo de Jonge liet als minister miljarden verdwijnen; Fred Teeven en Klaas Dijkhoff traden nog af wegens een nooit opgehelderd bonnetje. Op het VVD-congres werd een motie tegen het stikstofbeleid aangenomen; alsnog zette de VVD het stikstofbeleid door. Enzovoorts, enzovoorts, enzovoorts…
Of denk maar aan het ‘hier scheiden onze wegen’, toen tijdens formatiegesprekken uitlekte dat men voornemens was om ‘luis in de pels’ Pieter Omtzigt weg te promoveren. De premier verklaarde dat er over dat gesprek geen notulen bestonden – even later bleken die notulen tóch te bestaan…
Repressieve tolerantie
En zo zijn er honderden voorbeelden te noemen van hoe de mainstream partijen, zélf het water van de democratie totaal hebben vergiftigd in plaats van in te zetten op transparantie en democratic accountability. Van het ‘nieuwe leiderschap’ is ook niets terechtgekomen… Eigenlijk dient FvD het systeem, omdat het een zondebokfunctie vervult: men schildert FvD af als “fascisten”, “extreemrechts” en “nieuwe nazi’s”, zodat al die hierboven genoemde pijnpunten, niet geadresseerd hoeven te worden.
Als FvD morgen zichzelf zou opheffen – wat al eens bijna gebeurde in het najaar van 2020, toen Baudet onder druk was gezet door zij die zich daarna afsplitsten tot JA21 – zouden diezelfde media-elites een nieuw trucje moeten verzinnen. Waarschijnlijk zouden ze weer terugvallen op de true, tried & tested formule van Wilders bashen… Dus in het diepst van hun hart zijn mensen als Erlings, Forum voor Democratie juist dankbaar. Het bestaan van de partij biedt een nuttige afleiding van de rot in het hart van onze democratie. Dít is de paradox, die u moet begrijpen om te doorgronden hoe repressieve tolerantie werkt.
FvD als uitdrukking van een Zuil
Maar uiteindelijk – en dít is de essentie – gaat het deze maatschappelijke, bestuurlijke en culturele elites niet om FvD als politieke partij. De politiek is sowieso tandeloos: bijna alle macht is al overgeheveld aan Brussel en aan grotere geopolitieke verbanden die slechts aan belang winnen in de context van de globalisering. Ze vrezen FvD als maatschappelijke beweging: als een kracht die eigen morele bronnen ontgint, in plaats van het morele monopolie van diezelfde bovenklasse gedwee te blijven volgen.
En juist dát is de kern van de zaak. Al sinds de ontkerkelijking, sinds de opkomst van Pim Fortuyn, sinds de oprichting van de PVV, kent Nederland een nieuwe politiek-levensbeschouwelijke stroming die is te vangen onder realistisch-rechts. Onze grondwet is een verzuild geheel: die erkent en gaat uit van verzuilde en representatieve instellingen – van dagbladen tot vakbonden en omroepen – maar deze stroming heeft geen eigen zuil. Wat spreekpoppen van media-elites, zoals Erlings, dus willen doen, is voorkomen dat deze nieuwe stroming zich emancipeert, en ook een stuk van de taart opeist. Dat is de ware inzet van deze discussie.
Tot besluit
Tot slot attendeer ik u graag nogmaals op mijn project, waarbij ik dus een boek wil schrijven over zingeving in een tijd van chaos. Uw steun hierbij is noodzakelijk en zou ik, als onafhankelijk auteur, enorm waarderen!
Tot slot heb ik nog twee ‘toetjes’ voor u: het eerste is mijn interview met een mainstream media journalist over metapolitiek – volgens Jan Engel is het “mijn beste interview met beste rants ooit”. Oordeel zelf en beluister het hier! Hiernaast: een nieuwe website genaamd ‘Realistische Reflecties’, van Mark Jongeneel (bekend als auteur van De Dagelijkse Standaard). Met belangrijke en originele zienswijzen – de moeite waard!
Hier kan je reageren op onze artikelen en een inhoudelijke bijdrage leveren. Lees ook even onze huisregels.
Om te reageren dien je eerst aan te melden.
Reageer je voor de eerste keer? Registreer je dan hier.
